<CASTELLANO>  

Lan atalak

Almadiaren prestakuntza lanak mendian hasten dira zuhaitz mozketarekin. Zuhaitza lurreratu ondoren destaiatu egin behar da goiko adarretatik hasita. Behekoak azkenerako usten dira euskarri modura erabiltzeko.

Behin destaiatuta, trontzarako posizio egokiena bilatzen da, 4,00 eta 6,40 metro bitarteko luzerako enborrak atera daitezen. Enbor luzera kontutan hartuta, izen desberdinak erabiltzen dira: Dezen: 5 makilatakoa; Dozen: 6; makilatakoa; Catorcen: 7 makilatakoa; Secen: 8 makilatakoa.

Makila bakoitzak 0,80 metroko luzera du. Neurri haundiagokoak ere badaude:
- Aguilon: zortzi metrorainokoak.
- Vela: zortzi eta hamabi metro bitartekoak.

Enborra trontzatu ostean, eskuairatu behar da. Soluaren makurduragatik horren zaila den lan atal hau taldeko trebeenek burutzen dute. Hasteko bi aldetan ikatziri kordelarekin enborra markatzen dute eta eskuairatu ondoren enborra bueltatu eta beste bi aldeetan berdina egiten dute.

Enborrak prestatu ondoren basotik atera behar dira, honetarako bi sistema daude. Bata sakanen urak duen indarra aprobetxatzen eta bestea motelagoa den mandoen indarra erabiliz. Bigarren sistema honetarako, mandoei larruzko koilare bat ezarri behar zaie, bertan eta kate batzuen bidez enborrak lotzeko. Bi sistema hauen bidez enborrak ibaiertzera eramaten dira, bertan almadiak eraikitzeko.

Almadiak egiteko, enbor puntak ginbaletarekin zulatu behar dira gero landare-abarrez elkarlotzeko eta 4 edo 5 metroko zabalera duten tramuak lortzeko. Almadia egonkorra izan dadin egiten da elkarlotze hau eta beraz oso fin ibili behar da.

Tramuak prest daudenean uretaratu egiten dira, bertan lau, bost, sei edo zazpi tramu mihiztatzen dira almadia bat osatzeko. Azkenengo lana jantzitokia jartzea da, bertan arropak eta maleta zintzilikatzeko bidai osoan busti ez daitezen.

Almadia, luzera berdineko zuhaitz-enborrez osatutako erreka-untzi bat da, enbor hauek landare-abarrez elkarlotzen dira ( urritzko zakilez, basazumez, ... ), errekaren ubidetik bideratzeko, bai aurrekaldean zein atzekaldean, arraunez hornituta dago.

Nafarroako Erronkari, Zaraitzu eta Aezkoa pirinear ibarretan, basoen probetxamendua izan da betidanik diru sarrera nagusia eta egurra eraldakuntza guneetan saltzeko aukera izateko erreka erabiltzen zuten garraiobide modura.

Egur hau, gaur egun almadia izenarekin ezagutzen dugun itxurarekin garraiatzen zen.

Almadiazainen bizitza

Neguak gogorrak izaten ziren gure ibarretan, elurte ugari eta iraunkorrekin. Neguko egun hauek ziren atseden eta pausatsuenak, nahiz eta eginbeharrak inoiz ez falta: egurra zatitu, aizkora eta aitzurrei girtena ( eskutokia ) jarri, ...

Errekak ur-etorri aproposa zuenean almadiatzeko une egokia zen, abiatzeko mementua. Errekan behera almadia bogan zegoen dagoeneko, beste bidai askotan modura, baina hala ere, berria eta desberdina. Denak adi, bihurgune batzen atzean arriskua ager bait zitekeen. Almadiatzerakoan ez bustitzea ezinezkoa zen; ura belaun edo ipurdiraino iristea ohizkoa zen bidai baketsu eta lasaitsuenetan.

Bere zailtasunagatik lehen mailakoa zen puntu bat Burgiko uharka ( urtegi ) zen, baina ez zen bakarra, aipatzekoak dira ere hauek zeharkatzea suposatzen zuten arriskuagatik, Erronkari; Sigües; Usun, Ilunberri eta Arbayuneko haitzebakiak eta bidean topa zitezkeen uharka ugariak.

Gauzak ez ziren beti nahi bezala suertatzen eta askotan istripuak izaten ziren, arinak batzuk eta larriak beste asko, non bizitza utzi zuten almadiazain ugarik.

Ohorezko aipamena merezi dute etxeko nahiz nekazal lanen buru gelditzen ziren emakumeak, beti lanean jarduten bait zuten.